السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )
249
تفسير الميزان ( فارسي )
« قُلْ لِعِبادِيَ الَّذِينَ آمَنُوا يُقِيمُوا الصَّلاةَ » « 1 » نيز كلمه « أقيموا » در تقدير است . اين آيه شريفه در مكه نازل شده ، و در سياق آيات قبل قرار گرفته كه حال مستكبرين و مستهزءين به آيات خدا را بيان مىكرد ، و ايشان را به شديدترين عذاب تهديد مىنمود . گويا مؤمنين وقتى به اين گونه افراد مىرسيدند كه در طعنه زدن و توهينشان به رسول خدا ( ص ) مبالغه و زياده روى مىكردند ، و نيز وقتى مىديدند به آيات خدا استهزاء مىكنند ، ديگر عنان اختيار از كف داده ، در مقام دفاع از كتاب خدا و فرستاده او بر مىآمدند ، و از ايشان مىخواستند دست از اين كارها بردارند ، و به خدا و رسولش ايمان آورند ، غافل از اينكه كلمه عذاب عليه آنان حتمى شده است ، هم چنان كه ظاهر آيات سابق اين حتميت را افاده مىكند ، در نتيجه رسول گرامى خود را دستور مىدهد تا به اين گونه افراد از مؤمنين اعلام بدارد كه بايد از مشركين نامبرده عفو و اغماض كنند ، و متعرض حال ايشان نشوند ، براى اينكه به زودى به كيفر اعمال خود خواهند رسيد . و بنا بر اين ، مراد از « مغفرت » در جمله * ( « قُلْ لِلَّذِينَ آمَنُوا يَغْفِرُوا » ) * عفو و ناديده گرفتن رفتار و گفتار دشمن ، و اعراض از ايشان است . و خلاصه مراد اين است كه به آنان بگو مخاصمه و بگو مگو نكنند . و مراد از « آنانى كه اميدوار و منتظر ايام خدا نيستند » كفارى است كه در آيات سابق از ايشان سخنى رفت ، چون مشركين معتقد به آمدن روزهايى براى خدا نبودند ، كه در آن روزها غير از حكم خدا حكمى ، و غير از ملك او ملكى نباشد ، در حالى كه خدا داراى چنين روزهايى هست ، مانند : روز مرگ و روز برزخ و روز قيامت و روز عذاب انقراض و استيصال . و جمله * ( « لِيَجْزِيَ قَوْماً بِما كانُوا يَكْسِبُونَ » ) * امر به مغفرت و يا امر به دستور مغفرت را تعليل مىكند ، و حاصلش اين است : اين كه به تو گفتيم بايد به مؤمنين دستور دهى تا از رفتار مشركين چشمپوشى و اغماض كنند ، براى اين بود كه هيچ حاجتى به مؤاخذه كردن ايشان نيست ، چون خداى تعالى به زودى ايشان را بر طبق آنچه كردهاند كيفر مىدهد . و در نتيجه آيه شريفه نظير آيه « وَذَرْنِي وَالْمُكَذِّبِينَ أُولِي النَّعْمَةِ وَمَهِّلْهُمْ قَلِيلًا إِنَّ لَدَيْنا أَنْكالًا وَجَحِيماً » « 2 » ، و نظير آيه « ثُمَّ ذَرْهُمْ فِي خَوْضِهِمْ يَلْعَبُونَ » « 3 » ، و آيه
--> ( 1 ) سوره ابراهيم ، آيه 31 . ( 2 ) مرا در خصوص تكذيب كنندگان كه غرور نعمت ، ايشان راى به تكذيب وا داشته ، وابگذار ، چند روزى اندك مهلتشان ده كه نزد ما عذابها و دوزخى هست . سوره مزمل ، آيه 12 و 13 . ( 3 ) آن گاه رهايشان كن تا در سخنان بيهوده خود سرگرم باشند . سوره انعام ، آيه 91 .